Η εξυπνάδα της καρδιάς

Πώς θα χτίσουμε μια αρμονική σχέση μεταξύ του μυαλού και της καρδιάς από τα πρώτα κιόλας χρόνια της ζωής του παιδιού μας.

Παλιότερες γενιές, πίστευαν πως το IQ (intelligence Quotient ή “πηλίκο διανοητικής ευφυΐας”) προσδιόριζε ως η καλύτερη μεζούρα, την εξυπνάδα κάθε ατόμου, ενώ παράλληλα ήταν ένας από τους βασικότερους συντελεστές των επιτυχιών μας. Να όμως που από το τέλος του 20ου αιώνα, άρχισε να γίνεται έντονη συζήτηση για την συναισθηματική νοημοσύνη και τη σημαντικότητα που έχουν τα συναισθήματα στη ζωή μας. Το 1990 οι μελετητές Mayer και Salovey διατύπωσαν επίσημα για πρώτη φορά τον όρο EQ (Emotional Quotient) υποστηρίζοντας πως η Συναισθηματική Νοημοσύνη είναι ο μεγαλύτερος δείκτης για τη μελλοντική επιτυχία ενός ανθρώπου. Την ίδια θεωρία υποστήριξε λίγο καιρό αργότερα ο ψυχολόγος Daniel Goleman, ορίζοντας ως συναισθηματική νοημοσύνη την ικανότητα του ατόμου να αναγνωρίζει έγκαιρα τα συναισθήματα που βιώνει όπως επίσης και τα συναισθήματα που βιώνουν οι άλλοι. Έτσι σήμερα το νέο IQ μπορούμε να πούμε πως είναι το EQ. Καλά όλα αυτά, αλλά τι ακριβώς εννοούμε όταν λέμε συναισθηματική νοημοσύνη και ποια η διαφορά της με τη νοητική; Έχουμε και λέμε λοιπόν:

  • Στη νοητική νοημοσύνη λέξη κλειδί είναι το “Ξέρω”:                    Η πνευματική νοημοσύνη, το γνωστό μας IQ, αναφέρεται καθαρά στη γνώση και στη λογική και μπορεί να προσδιοριστεί για τον καθένα μας, με έναν αριθμό. “Καθρεφτίζει” θα λέγαμε την ικανότητά μας να χειριζόμαστε “πρακτικά” θέματα όπως για παράδειγμα να βρίσκουμε γρήγορα σωστές λύσεις για κάθε πρόβλημα, να “συλλαμβάνουμε” δύσκολα θέματα και πολύπλοκες έννοιες, να γνωρίζουμε πολλά και χρήσιμα πράγματα για ποικίλα ζητήματα κ.λπ. Η πνευματική νοημοσύνη στηρίζεται στη μάθηση, αποστήθιση και ανάκληση καινούριων πληροφοριών που ακούμε, διαβάζουμε ή βλέπουμε.
  • Στη συναισθηματική νοημοσύνη, λέξη κλειδί είναι το “Νιώθω”: Όπως καταλαβαίνουμε και από την ίδια τη λέξη, η συναισθηματική νοημοσύνη (EQ) αφορά την ψυχή και συγκεκριμένα τα συναισθήματα που βιώνουμε καθημερινά τόσο εμείς όσο και οι γύρω μας. Όταν μιλάμε για συναισθηματική νοημοσύνη, αναφερόμαστε στον τρόπο με τον οποίο νιώθουμε και εκφράζουμε τα συναισθήματά μας στον διπλανό μας και ταυτόχρονα, στον τρόπο με τον οποίο “καταλαβαίνουμε” ή αλλιώς “νιώθουμε” τον διπλανό μας. Κατά πόσο δηλαδή μπορούμε να αναγνωρίζουμε τα συναισθήματα του, να σεβόμαστε τις ανάγκες του, να κατανοούμε τις επιθυμίες του και να βρίσκουμε τρόπο, όλα αυτά, να τα διαχειριζόμαστε. Η συναισθηματική νοημοσύνη είναι το κλειδί για να έχουμε πρώτα απ όλα, καλή σχέση με τον εαυτό μας και μετά, με τους γύρω μας.
Τα χαρακτηριστικά της προικισμένης με EQ μαμάς

Η συναισθηματικά ευφυής μαμά, έχει ιδιαίτερες ευαισθησίες που την βοηθούν να αντιλαμβάνεται τις ανάγκες των άλλων και να τις κατανοεί. Ανεξάρτητη και προσαρμοστική φέρεται πάντα με φιλικότητα, ευγένεια και σεβασμό, ενώ είναι αποτελεσματική στο να λύνει προβλήματα και να καθοδηγεί ψύχραιμα τα παιδιά της στο χειρισμό των συναισθημάτων τους. Αν δηλαδή εκείνα έχουν μια ιδιαίτερη ευκολία στο να κάνουν φίλους είναι δική της ευθύνη να καλλιεργήσει την τάση τους, όπως επίσης και οποιαδήποτε άλλη κλίση μπορεί εκείνα να έχουν. Αυτό προϋποθέτει πώς ξέρει να τα ακούει προσεκτικά βοηθώντας τα να αντιληφθούν τα συναισθήματα τους, να τα ξεχωρίσουν και να τα διατυπώσουν. Η αναγνώριση της ύπαρξης όλων των συναισθημάτων στη ζωή μας, είναι το πρώτο στάδιο που η συναισθηματικά ευφυής μαμά πρέπει να κατακτήσει. Θα το πετύχει όταν συνειδητοποιήσει πως σε οποιαδήποτε ηλικία κι αν είμαστε ανεξάρτητα φύλου και ρόλου μπορούμε να βιώσουμε με μεγαλύτερη η μικρότερη ένταση κάθε μορφή συναισθήματος. Γι’ αυτό άλλωστε ποτέ δεν θα ακούσουμε μια EQ μαμά να λέει στο δίχρονο αγοράκι της “γιατί κλαις; Δεν ξέρεις πως τα αγόρια δεν κλαίνε ποτέ”; Κατά αυτόν τον τρόπο, υπάρχουν μεγάλες πιθανότητες κοντά σε μια τέτοια μητέρα να μεγαλώσουν συναισθηματικά ευφυή παιδιά.

Όμως η EQ μαμά αποτυγχάνει όταν…

  • …την πιέζει ο χρόνος
  • …υπάρχει ακροατήριο
  • …τα παιδιά είναι πολύ κουρασμένα και εκνευρισμένα ή γίνονται χειριστικά υιοθετώντας ψεύτικα συναισθήματα.

 

Η συναισθηματική νοημοσύνη ξεκινάει… με το μπιμπερό!

Η οικογενειακή ζωή είναι το πρώτο σχολείο της συναισθηματικής νοημοσύνης. Γι’ αυτό οι ευφυείς συναισθηματικά μαμάδες δείχνουν απίστευτη προσοχή ακόμα και στο παραμικρό συναίσθημα του παιδιού τους από τον καιρό που είναι στην κούνια ανταποκρινόμενες πάντα με αγάπη αντί με νεύρα όσο κουρασμένες κι αν είναι. Έτσι προσέχουν την αντίδρασή του όταν εκείνο αρχίζει να κλαίει, δείχνουν απίστευτο ενθουσιασμό στην πρώτη του ζωγραφιά, στέκονται ενθαρρυντικά πλάι του όταν εκείνο πέφτει στην προσπάθεια του να κάνει τα πρώτα του βηματάκια. Δεν είναι τυχαίο που τα μωρά που δέχονται αγάπη και απεριόριστη προσοχή στους πρώτους μήνες της ζωής τους νιώθοντας ασφάλεια και εμπιστοσύνη μεγαλώνουν ατενίζοντας το μέλλον με αισιοδοξία, σε αντίθεση με τα παραμελημένα μωρά που γίνονται ανασφαλή και δύσπιστα.

Με την συναισθηματική αγωγή, τα παιδιά:

  • Είναι ικανά να ηρεμούν και να χαλαρώνουν.
  • Τα βγάζουν πέρα στα δύσκολα και ζουν καλά
  • Έχουν αυτοεκτίμηση
  • Ξέρουν να συνεργάζονται
  • Μαθαίνουν να επικοινωνούν
  • Μπορούν να διαχειρίζονται πιο εύκολα τα αρνητικά τους συναισθήματα
  • Μεγαλώνοντας είναι καλύτερα προετοιμασμένα για να αντιμετωπίσουν διάφορες αντιξοότητες.

 

Οι γονείς είναι οι πρώτοι δάσκαλοι!

Όλοι ξέρουμε πώς η νοητική νοημοσύνη στηρίζεται στη μάθηση και αναπτύσσεται μέσα από βιβλία, παιχνίδια, κατασκευές κ.λπ – “εργαλεία” δηλαδή που μπορούμε να δούμε και να αγγίξουμε. Με τη συναισθηματική νοημοσύνη όμως τι γίνεται; Πώς μπορούμε να τη διδάξουμε στα παιδιά μας; Έχοντας στο μυαλό μας πως μέχρι την ηλικία των 5 ετών ο… διψασμένος παιδικός εγκέφαλος, ρουφά με απίστευτη ευκολία και ταχύτητα κάθε είδους γνώση, οι ειδικοί, μας καλούν να συστήσουμε από νωρίς στα παιδιά μας τη “νοημοσύνη της καρδιάς”.
Να ορισμένοι τρόποι που μας προτείνουν, ανάλογα βέβαια με την ηλικία των παιδιών.

 

Ασφάλεια και εμπιστοσύνη, οι μαγικές λεξούλες

Λίγο μετά τη γέννηση είναι η κατάλληλη στιγμή να βοηθήσουμε το μωρό μας να βάλει τις βάσεις της συναισθηματικής του νοημοσύνης. Για να τα καταφέρουμε:

  • Ανταποκρινόμαστε άμεσα στο κλάμα του. Αγνοούμε την “προειδοποίηση” των γνωστών μας πως το κακομαθαίνουμε και τρέχουμε κοντά του όταν το ακούμε να κλαίει. Το μωρό μας πρέπει να καταλάβει πως είμαστε πάντα διαθέσιμες για εκείνο γιατί μόνο έτσι θα νιώσει ασφάλεια και εμπιστοσύνη προς εμάς -βασικές προϋποθέσεις συναισθηματικής ωριμότητας.
  • Ηρεμούμε το φόβο του, χαιρόμαστε με τη χαρά του. “Απαντώντας” στα συναισθήματά του, του δείχνουμε πως ότι νιώθουμε έχει τη δύναμη να επηρεάσει τους γύρω μας.
  • Τονώνουμε την αυτοπεποίθησή του. Όταν είμαστε μαζί, καλό είναι να απολαμβάνει την απόλυτη προσοχή μας στις κουβεντούλες και στο παιχνίδι. Επίσης, δημιουργούμε ένα ασφαλές περιβάλλον στο σπίτι και το αφήνουμε να μπουσουλά όπου θέλει. Αφήνοντάς το ελεύθερο να πιάνει και να μεταχειρίζεται όπως θέλει τα πάντα γύρω του, το βοηθάμε να νιώσει ελεύθερο και ικανό να τα καταφέρει μόνο του.
  • Παίζουμε… συναισθήματα! Κάνουμε μορφασμούς που δηλώνουν διάφορα συναισθήματα όπως για παράδειγμα χαρά, έκπληξη, λύπη κ.λπ. και μένουμε για λίγα δευτερόλεπτα ακίνητη ώστε το μωρό μας να μπορεί να μας παρατηρήσει και να αγγίξει το πρόσωπό μας.
  • Πάμε βόλτες. Πηγαίνοντας σούπερ μάρκετ, κάνοντας επισκέψεις κ.λπ. με το μωρό, το βοηθάμε να εξοικειωθεί με την ιδέα πως κάποιες φορές χρειάζεται να συνυπάρχει με άτομα που δεν γνωρίζει. Αν φοβηθεί, το καθησυχάζουμε πώς είμαστε εμείς εκεί και κανείς δεν πρόκειται να το πειράξει.

Leave a Reply