Πόσο ασφαλή είναι τα ψάρια και τα θαλασσινά;

Καλοκαιράκι πια και είτε στην πόλη είτε στις διακοπές, τα ψάρια και τα θαλασσινά κυριαρχούν στις επιλογές μας. Τι χρειάζεται να προσέχουμε όμως στη διάρκεια της εγκυμοσύνης;

Καλοκαιράκι πια και είτε στην πόλη είτε στις διακοπές, τα ψάρια και τα θαλασσινά κυριαρχούν στις επιλογές μας. Τι χρειάζεται να προσέχουμε όμως στη διάρκεια της εγκυμοσύνης;

 

Τα ψάρια και τα θαλασσινά αποτελούν σημαντικό κομμάτι μιας ισορροπημένης διατροφής, είναι καλές πηγές πρωτεϊνών υψηλής βιολογικής αξίας, των πολύτιμων λιπαρών οξέων Ω3 και άλλων θρεπτικών ουσιών και είναι χαμηλά σε κορεσμένα λιπαρά. Υπάρχουν ωστόσο ορισμένοι περιορισμοί στην κατανάλωση ψαριών και θαλασσινών κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης και του θηλασμού. Έχοντάς τους υπόψη μας επωφελούμαστε απ τα πλεονεκτήματα της ψαροφαγίας και προλαμβάνουμε τυχόν προβλήματα στην ανάπτυξη του μωρού μας!

Ο υδράργυρος στα ψάρια και οι επιπτώσεις του
Ο υδράργυρος είναι ένα φυσικό συστατικό του περιβάλλοντος, μπορεί όμως και να απελευθερωθεί στην ατμόσφαιρα μέσω της ατμοσφαιρικής μόλυνσης. Σε αυτή την περίπτωση μολύνει τις θάλασσες, τις λίμνες και τα ποτάμια καθώς μετατρέπεται σε μια άλλη ουσία, το μεθυλάργυρο, η οποία είναι επιβλαβής για την ανάπτυξη του νευρικού συστήματος του εμβρύου και των μικρών παιδιών. Τα ψάρια απορροφούν τον πιο βλαβερό τύπο του υδραργύρου μέσω της διατροφής τους στα μολυσμένα νερά και έτσι, μια ποσότητά του, συσσωρεύεται στο σώμα τους. Στις περισσότερες περιπτώσεις αυτό δεν ισχύει για όλα τα ψάρια αφού παίζει σημαντικό ρόλο το είδος της διατροφής τους καθώς και η ποσότητα του υδραργύρου που συσσωρεύουν στο σύνολο της ζωής τους. Έτσι τα πιο επικίνδυνα είναι τα μεγάλα ψάρια όπως ο ξιφίας, ο καρχαρίας, το βασιλικό σκουμπρί, ο τόνος, η παλαμίδα και ο μεγάλος κολιός. Αντίθετα τα πιο μικρά ψάρια, που καταναλώνουμε κατά κόρον το καλοκαίρι, είναι ασφαλή από υδράργυρο και πάρα πολύ ωφέλιμα για τον οργανισμό, τόσο το δικό μας όσο και του αναπτυσσόμενου εμβρύου.
Γενικά: Μπορούμε να καταναλώνουμε έως 2 φορές την εβδομάδα καραβίδες, γαρίδες, άγριο σολομό ή σολομό κονσέρβας και μικρά ψάρια, ενώ ο σολομός ιχθυοτροφείου καλό είναι να περιορίζεται στη 1 φορά το μήνα.

  • Τι γίνεται με τις κονσέρβες τόνου;
    Τα επίπεδα του υδραργύρου στον τόνο διαφέρουν. Τρώγοντας μια περιορισμένη ποσότητα λευκού τόνου μέσα στην εβδομάδα, όπως για παράδειγμα δύο γεύματα των 120 γραμμαρίων, δεν βάζουμε τον εαυτό μας ή το αγέννητο μωρό μας σε κίνδυνο. Η Βρετανική Αρχή Ασφάλειας Τροφίμων προτείνει την κατανάλωση μέχρι δύο φορές την εβδομάδα φρέσκο φιλέτο τόνου ή μέχρι τέσσερις φορές την εβδομάδα κονσέρβα.
  • Τα ελληνικά ψάρια είναι επικίνδυνα;
    Στα ελληνικά νερά αλιεύονται μικρά ψάρια (αθερίνα, μαρίδα, γαύρος, σαρδέλα, μικρά αφρόψαρα) τα οποία είναι ασφαλή και πολύ υγιεινά – τρώγοντάς τα μάλιστα με τα κόκκαλα εξασφαλίζουμε στον οργανισμό μας, εκτός των άλλων, πολύτιμη ποσότητα ασβεστίου! Αλλά και τα μεγαλύτερα ψάρια, η τσιπούρα, ο σαργός, η πέρκα, η σκορπίνα, ο μπακαλιάρος, τα λυθρίνια, οι κουτσομούρες, τα μπαρμπούνια… και ένα σωρό άλλα που αφθονούν στις θάλασσές μας αποτελούν μια απολύτως υγιεινή επιλογή.
  • Μπορώ να δίνω άφοβα στο παιδί μου ψάρι;
    Ο υδράργυρος αποβάλλεται φυσικά απ τον οργανισμό και δεν αποτελεί πρόβλημα εφόσον καταναλώνεται σε πολύ μικρές ποσότητες. Προτιμήστε να δίνετε στα παιδιά φρέσκα μικρά ψάρια που έχουν αλιευτεί σε ελληνικές θάλασσες ή στη Μεσόγειο που γενικότερα θεωρείται πιο ασφαλής απ τα νερά των ωκεανών. Γενικότερα στα παιδιά κάτω των 16 ετών καλό είναι να αποφεύγουμε τον ξιφία και τα καρχαριοειδή.
  • Τα ποταμίσια ψάρια είναι πιο υγιεινά;
    Εξαρτάται απ την περιοχή που έχουν αλιευτεί. Εφόσον το ποτάμι ή η λίμνη απ όπου προέρχονται είναι καθαρά, τότε τα ψάρια αυτά είναι εξίσου υγιεινά και προσφέρουν πολύτιμα θρεπτικά συστατικά με τα ψάρια της θάλασσας.

Τα “ναι” και τα “όχι” στα θαλασσινά…

Ναι…

  • Προτιμάμε μια ποικιλία ψαριών και θαλασσινών στη διατροφή μας ώστε να επωφελούμαστε απ όλα τα πολύτιμα θρεπτικά συστατικά, βιταμίνες και μέταλλα που περιέχουν. Τα ψάρια αποδεδειγμένα μας προστατεύουν από τα νοσήματα της καρδιάς και είναι αναγκαία για τη σωστή ανάπτυξη του νευρικού συστήματος του εμβρύου κατά την εγκυμοσύνη.
  • Περιορίζουμε τα οστρακοειδή σε ένα γεύμα την εβδομάδα αλλά φροντίζουμε να τρώμε τουλάχιστον δύο μερίδες ψάρια την εβδομάδα από τις οποίες η μία να είναι λιπαρό ψάρι. Απ’ τα ψάρια και τα θαλασσινά που έχουν εμφανίσει χαμηλότερη περιεκτικότητα σε υδράργυρο είναι οι γαρίδες, ο σολομός και τα μικρά ψάρια όπως οι αθερίνες, ο γαύρος και οι μαρίδες.
  • Προτιμάμε να αγοράζουμε ψάρια και θαλασσινά από καταστήματα που γνωρίζουμε και είμαστε σίγουροι για την ασφάλεια και την ποιότητά τους.
  • Καταναλώνουμε την ίδια ή την επομένη ημέρα της αγοράς τους τα ψάρια και τα θαλασσινά που έχουμε αγοράσει.

Όχι…

  • Αποφεύγουμε στην περίοδο της εγκυμοσύνης και του θηλασμού τα ωμά και καπνιστά θαλασσινά, όπως το σούσι, και οστρακοειδή που δεν έχουν μαγειρευτεί. Ο κύριος λόγος είναι πως μπορεί να περιέχουν λιστέρια, ένα επικίνδυνο βακτήριο. Καλό είναι επίσης να αποφεύγουμε τα στρείδια αφού συχνά έχουν υψηλή περιεκτικότητα σε κάδμιο.
  • Αποφεύγουμε να τρώμε θαλασσινά σε εστιατόρια που δεν είμαστε τακτικοί πελάτες ώστε να είμαστε σίγουρες για την ποιότητά τους.

Η διατροφική αξία των ψαριών
Τα ψάρια έχουν κυρίαρχη θέση στη μεσογειακή διατροφή – και δικαίως αφού περιέχουν πολλές βιταμίνες και πολύτιμες ουσίες για τον οργανισμό. Είναι έτσι πολύτιμα και στην εγκυμοσύνη. Τα ψάρια είναι πλούσια σε:

  • Πρωτεΐνη υψηλής βιολογικής αξίας (δηλαδή πρωτεΐνη που παρέχει συστατικά, τα αμινοξέα, που το σώμα δεν μπορεί να συνθέσει)
  • Βιταμίνες (όπως η βιταμίνη D που είναι απαραίτητη για την οστική υγεία)
  • Μέταλλα (όπως το σελήνιο και το ιώδιο που είναι απαραίτητα για τη σωστή λειτουργία του μεταβολισμού).
  • Επιπλέον, τα ω-3 λιπαρά που περιέχουν προστατεύουν την καρδιά και τα αγγεία μας και μας χαρίζουν πολλά και υγιή χρόνια. Αρκετές μελέτες υποστηρίζουν ότι τα ω-3 είναι πολύτιμοι σύμμαχοί μας κατά της άνοιας, των αυτοάνοσων νοσημάτων και των φλεγμονών (π.χ. αρθρίτιδα) στην πορεία της ζωής μας. Κυρίως, όμως, στη διάρκεια της εγκυμοσύνης είναι απολύτως αναγκαία για την ομαλή ανάπτυξη του νευρικού συστήματος (δηλαδή του εγκεφάλου) του μωρού μας.

Γενικά: Όλα τα είδη ψαριών είναι πολύτιμα για τη διατροφή μας και κυρίαρχη θέση ανάμεσά τους έχουν τα λιπαρά, κυρίως μικρά ψάρια (σαρδέλα, γαύρος, μικροί κολιοί, τσιπούρες, σολομός). Δύο μερίδες ψάρι την εβδομάδα (η μία λιπαρό) παρέχουν την αναγκαία ποσότητα ω-3 λιπαρών που χρειάζεται ο εγκέφαλος του μωρού μας. Κατά την εγκυμοσύνη και το θηλασμό πρέπει να αποφεύγουμε μεγάλα ψάρια ωκεανών όπως καρχαρία, γαλέο, ξιφία, μουρούνα και μυρσίνη. Τα ψάρια αυτά θα πρέπει να καταναλώνονται μόλις μια φορά το δεκαπενθήμερο. Το ίδιο ισχύει και για τα ψάρια που αλιεύονται σε γεωθερμικά νερά, όπως η πέστροφα.

Κατεψυγμένα vs φρέσκα
Εφόσον η κατάψυξη των ψαριών και των θαλασσινών έχει γίνει σύμφωνα με τους κανόνες, η φρεσκάδα και η διατροφική τους αξία είναι εγγυημένα. Γενικά, για τα κατεψυγμένα ψάρια προτιμάμε να ψωνίζουμε επώνυμες μάρκες από μεγάλες εταιρίες που μας εξασφαλίζουν σωστές συνθήκες κατάψυξης, μεταφοράς και συντήρησης των προϊόντων. Στην περίπτωση που η συσκευασία ή το περιεχόμενό της είναι αλλοιωμένα, είναι προτιμότερο να πετάξουμε το προϊόν.
Τα νωπά ψάρια και θαλασσινά, απ’ την άλλη πλευρά, είναι μια πολύ καλή επιλογή εφόσον είμαστε σίγουρες για τη φρεσκάδα τους. Αν πιέσουμε το ψάρι με το δάχτυλό μας θα πρέπει να επανέλθει αμέσως, τα μάτια του να μην είναι θολά και τα εντόσθια και τα βράγχια να έχουν ζωηρό χρώμα και να μην έχει βαριά μυρωδιά. Αν πληρούνται οι παραπάνω ενδείξεις σημαίνει πως το ψάρι μας είναι πραγματικά φρέσκο και μπορούμε να το καταναλώσουμε άφοβα.

Leave a Reply